Zastosowanie żeliwa w codziennym życiu – czy znasz wszystkie przykłady?

Słowo „żeliwo” brzmi wiekowo i kojarzy się głównie z żeberkowymi grzejnikami starszego typu. Czy współcześnie nadal używa się przedmiotów wykonanych z tego materiału? Trudno uwierzyć, ale tak i to bardzo często. Żeliwo jest niezwykle wdzięcznym surowcem odlewniczym, który obecnie zdaje się przeżywać drugą młodość.

Sprawdź stan swojej wiedzy o żeliwie oraz poznaj jego zastosowanie. Napisz w komentarzu, ile przykładów użycia tego surowca było Ci znanych wcześniej, a które okazały się zaskoczeniem. Zapraszam do lektury!

Czym jest żeliwo i jakie ma właściwości?

właściwości żeliwaŻeliwo to stop żelaza z węglem otrzymywany w piecach szybowych (żeliwiakach). Do jego produkcji wykorzystuje się surówkę (czyli stop) oraz złom. W odlewniach otrzymuje się kilka rodzajów żeliwa o różnych właściwościach:

• żeliwo białe – uchodzi za materiał sztywny i łamliwy, dlatego nie poddaje się go obróbce innej niż polerowanie; żeliwo białe wykorzystuje się najczęściej do produkcji żeliwa ciągliwego,

• żeliwo szare – łatwo poddaje się obróbce i odlewaniu, ale uznaje się je za mało plastyczne i niezbyt odporne na ścieranie,

• żeliwo sferoidalne – jest bardziej elastyczne i trwałe od żeliwa szarego, ale koszty jego otrzymania są zdecydowanie wyższe,

• żeliwo ciągliwe – w wyniku wyżarzania (obróbki cieplnej) żeliwa białego otrzymuje się żeliwo ciągliwe, które wyróżnia się podwyższoną odpornością na pękanie i rozciąganie,

• żeliwo stopowe – w celu uzyskania materiałów o różnych parametrach do żeliwa dodaje się rozmaite pierwiastki, np. krzem (produktem jest stop odporny na działanie kwasów), mieszankę manganu z krzemem (podnosi żaroodporność), kompozycję złożoną z niklu, molibdenu, krzemu, chromu albo aluminium (zapewnia większą odporność na korozję).

Pośród innych surowców żeliwo wyróżnia się dużą łatwością formowania. Przedmioty wykonane z tego materiału powstają w procesie odlewania i, z uwagi na dobre właściwości lejne surowca, mogą mieć różnorodne kształty. Ponadto charakteryzują się znacznym ciężarem i odpornością na korozję. Na powierzchni żeliwnych obiektów mogą, co prawda, pojawić się ślady rdzy, ale usuwa się je bez problemu, ponieważ korozja nie wnika w głąb materiału.

Zastosowanie żeliwa w życiu codziennym

Wbrew obiegowej opinii, trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie obecnej cywilizacji bez żeliwa. To popularny materiał odlewniczy, z którego powstają setki przedmiotów codziennego użytku, elementy maszyn oraz części samochodowe. Oto kilka przykładów, które pokazują współczesne zastosowanie żeliwa:

kaloryfer z żeliwa• z żeliwa białego wytwarza się np. części samochodowe (klocki hamulcowe) i elementy maszyn przemysłowych, • z żeliwa szarego otrzymuje się np. kaloryfery, drzwiczki do kominków i pieców, wanny i części maszyn, • z żeliwa sferoidalnego produkowane są m.in. wały korbowe, wałki rozrządu, koła zębate i rurociągi, • z żeliwa ciągliwego wytwarza się części do maszyn rolniczych i elementy maszyn do szycia.

Z uwagi na dużą plastyczność, trwałość i żaroodporność żeliwa, wykonuje się z niego także: garnki, patelnie, kociołki do gotowania na ognisku, brytfanny, kuchenne moździerze, ruszty do grilla, ozdoby, siedziska ławek, blaty stołów, latarnie, włazy kanałowe, okucia meblowe i całe meble (rzadko, ponieważ są niebywale ciężkie i z tego powodu trudne do przestawiania).

Podsumowanie

Żeliwo to łatwy w formowaniu materiał odlewniczy, z którego otrzymuje się rozmaite przedmioty, części maszyn, dekoracje, a nawet meble. Codziennie wiele osób przekonuje się, jak smaczne potrawy można ugotować w żeliwnym garnku i ile uroku mają w sobie wykonane z tego stopu uchwyty do mebli. Warto bliżej zainteresować się przedmiotami z żeliwa z uwagi na ich trwałość i odporność na korozję. Inwestycja w kociołek, moździerz lub ozdobne drzwiczki do kominka pozwoli cieszyć się nimi przez długie lata.

Dodaj komentarz